مقالات

ویراستاری از صفر تا …
ویراستاری از صفر تا …

مصدر فارسیِ ویراستن virazis از پیشوند vi به‌معنای دور از هم و razis به‌معنای نظم و ترتیب تشکیل شده است؛ این واژه معانی دو مصدر پیراستن و آراستن را در بر می‌گیرد. بنابراین ویرایش یا ویراستاری متن، به‌معنای مرتب‌کردن ظاهری و محتوایی متن است.

1399/07/03
نشانه‌های نگارشی
نشانه‌های نگارشی

به‌کاربردن نشانه‌هایی همچون نقطه، ویرگول، نقطه‌ویرگول و... در متن نوشتاری را نشانه‌گذاری می‌گویند. واضح است که بدون نشانه‌های نگارشی در خوانش متن، دشواری یا اشتباه صورت می‌گیرد؛ لحن، سبکِ متن، تکیه و آهنگ کلمات مشخص نمی‌شود و حتی روابط دستوری میان اجزای جمله را نیز نمی‌توان به‌خوبی دریافت. 

1399/06/03
شکل نوشتاری «همزه» و «ه»
شکل نوشتاری «همزه» و «ه»

شیوۀ نگارش همزه در جایگاه‌های متفاوت، شکل‌های گوناگونی دارد که به آن می‌پردازیم. همچنین «ه» در جایگاه پایان واژه‌ها در زبان فارسی شکل‌های نوشتاری متفاوتی دارد.

1399/07/05
نکاتی دربارۀ درست‌نویسی
نکاتی دربارۀ درست‌نویسی

خط چهرۀ مکتوب و نوشته‌شدۀ زبان است. مجموعۀ اصول و قواعد زبان را «دستورزبان» و مجموعۀ اصول و قواعد خط را «دستورخط» نامیده‌اند.

1399/07/10
غلط ننویسیم!
غلط ننویسیم!

سخن‌گفتن به فارسی برای فارسی‌زبانان کار ساده‌ای است اما نوشتن به همان آسانی نیست. هنگامی که نوشتن را آغاز می‌کنیم با مشکل املای درست واژه‌ها، نشانه‌گذاری، جمله‌بندی درست و... روبه‌رو می‌شویم.

1399/07/17
زبان معیار
زبان معیار

زبان، پدیده‌ای است که از زبان‌های همجوار، عوامل فرهنگی، اجتماعی و... تأثیر می‌پزیرد. این نگرانی وجود دارد که زبان فارسی تحت تأثیر ساخت‌های زبان‌های بیگانه، بیش از حد در حال دگرگونی است و اگر بین تثبیت و تحول آن، نوعی تعادل برقرار نشود به‌مرور زمان سلامت خود را از دست می‌دهد.

1399/07/17
ویرایش ساختاری-زبانی
ویرایش ساختاری-زبانی

ویرایش ساختاری-زبانی بر کاربرد درست قواعد دستور زبان، ضوابط زبان معیار، درست و نادرست در زبان، مسائل بلاغی-سبکی و یکدستی نحو زبان تکیه دارد.

1399/07/17
واژه‌سازی در زبان فارسی
واژه‌سازی در زبان فارسی

واژه‌های ساختگی واژه‌هایی هستند که برای ساختن آن‌ها از زبان‌های دیگر الگو گرفته‌ شده است. این الگو گاهی قیاس از کلمات فارسی است.

1399/07/17
خطاهای واژگانی
خطاهای واژگانی

خطاهای واژگانی مهم در بخش‌های زیر است: کاربرد نادرست واژگان، تعابیر و الگوهای بیگانه؛ کاربرد نادرست واژگان، تعابیر و اصطلاحات فارسی؛ تکرار زائد واژگان (حشو)؛ واژگان عربی در فارسی.

1399/07/26
واژگان عربی در فارسی
واژگان عربی در فارسی

اگرچه تأثیر و نفوذ زبان عربی در فارسی موجب غنای واژگانی زبان فارسی شده است؛ اما به‌دلیل بی‌توجّهی برخی نویسندگان یا کاربرد عوام، تعدادی نشانه‌های خاص عربی با کلمات فارسی به‌کاررفته و تأثیر منفی بر تولید واژگان زبان فارسی گذاشته است.

1399/07/27
خطاهای دستوری
خطاهای دستوری

کاربرد نادرست قواعد دستور زبان فارسی اعم از صرفی و نحوی باعث به وجود آمدن خطاهای دستوری می‌شود.

1399/07/30
ویراستاری آنلاین
ویراستاری آنلاین

مسأله درست است یا مسئله؟ به نام خدا یا به‌نام‌خدا؟ خانه‌ی خدا یا خانۀ خدا؟...  اگر شما هم هنگام تایپ‌کردن با سؤال‌هایی از این دست روبرو می‌شوید، آدرس را درست آمده‌اید. اینجا ویراویراست است. یک ویراستار آنلاین که به شما کمک می‌کند...

1399/08/01
کاربردهای نادرست فعل
کاربردهای نادرست فعل

ناهماهنگی نهاد با فعل، حذف بی‌قرینۀ فعل، کاربرد نادرست وجه وصفی، کاربرد نادرست افعال وجهی، ناهماهنگی زمان و وجه افعال...

1399/08/10
کاربردهای نادرست حرف (اضافه، نشانه، ربط)
کاربردهای نادرست حرف (اضافه، نشانه، ربط)

عطف دو کلمه با یک حرف‌اضافه: دو کلمۀ معطوف به هم که هریک حرف‌اضافه‌ای مخصوص خود می‌خواهد، نباید با یک حرف‌اضافه به کار روند. زیرا آن حرف‌اضافه فقط مناسب یکی از آن‌هاست.

1399/08/11
ساختمان واژه
ساختمان واژه

واژه عنصری است که در ساخت گروه استفاده می‌شود و به پدیده‌ای خیالی، واقعی، مادی یا انتزاعی در جهان خارج (جهانی که گویشور با آن آشناست.) دلالت می‌کند.

1399/08/15
تکواژ چیست؟
تکواژ چیست؟

تکواژ کوچک‌ترین واحد ساختاری زبان است که یا دارای معنی است و یا نقشی دستوری دارد.

1399/08/17
انواع حشو
انواع حشو

حشو یا زیاده‌گویی از کنار هم آمدن کلمه‌ها یا جمله‌های هم‌معنا، بدون اینکه برای آن دلیلی باشد، به وجود می‌آید...

1399/08/18
وام‌گیری واژگانی
وام‌گیری واژگانی

واردکردن عناصر واژگانی از دیگر زبان‌ها یا گویش‌ها  یکی از راه‌های گسترش واژه‌های زبان است. این کار را وام‌گیری می‌نامند. واژه‌ای که از زبان یا گویشی دیگر به زبان وارد شود وام‌واژه نامیده می‌شود.

1399/08/20
ی میانجی
ی میانجی

کسرۀ اضافه در واژه‌هایی پایان‌یافته با «ه غیرملفوظ» باید به‌صورت «ی» میانجی بیاید؛ زیرا در نظام آوایی زبان فارسی نمی‌توان دو واکه (مصوت) را پشت هم ادا کرد.

1399/08/21
ساختمان فعل
ساختمان فعل

فعل یا خودش به نهاد اسناد داده می‌شود یا کلمه‌ای را به نهاد اسناد می‌دهد. فعل یا به‌تنهایی یا به کمک وابسته‌هایی، در آن واحد به چهار مفهوم دلالت می‌کند.

1399/08/25
زمان‌های فعل
زمان‌های فعل

زمان‌های فعل‌های ماضیماضی ساده، ماضی نقلی، ماضی استمراری، ماضی نقلی مستمر، ماضی بعید، ماضی ابعد، ماضی التزامی، ماضی مستمر، ماضی مستمر نقلی.

1399/08/29
انواع فعل
انواع فعل

در این مقاله فعل‌های امر، دعا، ناگذر و گذرا، دووجهی، سببی، معلوم و مجهول، ربطی، کامل و ناقص، کمکی، شبه‌کمکی و غیرشخصی بررسی می‌شوند.

 

1399/09/06
چه واژه‌هایی را باید شکست؟
چه واژه‌هایی را باید شکست؟

اگر شما هم اهل قلم هستید و می‌خواهید داستانی را به صورت نوشتار درآورد، شاید برایتان این سؤال بیاید که در شکسته‌نویسی چه اصولی را باید در نظر گرفت.

1399/10/03
ساده‌نویسی1
ساده‌نویسی1

ساده نوشتن به‌خودی‌خود متون شما را زیباتر می‌کند و خواننده را به‌سمت شما جذب می‌کند و این یعنی خود هدف.

1399/11/08
ساده‌نویسی2
ساده‌نویسی2

زبان گفتاری فصیح‌تر و روان‌تر از زبان نوشتاری است. نویسنده در زبان نوشتاری، چشم در چشم مخاطب ندارد و خواننده، حضور او را احساس نمی‌کند، پس احساس صمیمیت کم‌تری دارد.

1399/11/18
ساده‌نویسی3
ساده‌نویسی3

داشتن زمینۀ ذهنی و عوامل فنی و زبانی، برای ساده‌نویسی ضروری است. عوامل فنی و زبانی خود شامل 15 مورد است که در این بخش به موارد زیر می‌پردازیم.

1399/11/23
نرم افزار ویراستاری
نرم افزار ویراستاری

در این مقاله به بررسی نرم‌افزار ویراستاری ویراویراست می‌پردازیم. ابتدا اندکی دربارۀ ویرایش و جایگاه ویراستاری در زبان فارسی سخن می‌گوییم.

 

 

1399/12/04
انواع ویرایش
انواع ویرایش

ویرایش تخصصی (در متن تألیفی): اثر علمی-تحقیقی در سطح دانشگاهی اگر تألیفی باشد به ویرایش تخصصی نیاز دارد. ویراستار تخصصی ازنظر احاطۀ علمی باید در حد نویسنده و حتی بالاتر از او باشد.

1399/12/19
انواع ویرایش 2
انواع ویرایش 2

 اهمیت زیادی دارد که ویراستار اصل متن ترجمه‌شده را نیز در اختیار داشته باشد تا بتواند درستی برگردان را با آن بسنجد و همچنین در صورت نیاز توضیحاتی در پانوشت ارائه دهد. 

1400/01/17
پیشینۀ زبان فارسی
پیشینۀ زبان فارسی

شاخۀ ایرانی در هزارۀ اول ق. م. مسیح در ایران و افغانستان و شمال در منطقۀ میان مجارستان و ترکستان چین رایج بوده است. قدیمی‌ترین گونه‌های شاخۀ ایرانی که از آن‌ها آثار مکتوب وجود دارد، «اوستایی» و «فارسی باستان» است. 

1400/01/25
ساختار زبان ایرانی باستان
ساختار زبان ایرانی باستان

از دو زبان سکایی و مادی تنها تعدادی واژه در متن‌های مختلف به یادگار مانده است؛ اما از زبان‌های فارسی باستان و اوستایی آثار مکتوب بیشتری در دسترس است که می‌توان از آن‌ها به ساختار ایرانی باستان پی برد.

1400/02/01
زبان فارسی باستان
زبان فارسی باستان

در این مقاله به بحث دربارۀ زبان فارسی باستان در گذر تاریخ می‌پردازیم و آثار مکتوب بازمانده را شرح خواهیم داد.

1400/02/18
خط میخی فارسی باستان
خط میخی فارسی باستان

پس از بحث دربارۀ زبان فارسی باستان، اینک نوبت به آن رسیده تا دربارۀ خطی که فارسی باستان به آن نوشته می‌شد، سخن بگوییم:

1400/02/26
تایپ گفتاری آفلاین
تایپ گفتاری آفلاین

ویراتایپ یک دستیار تایپ صوتی آفلاین است که با دقت و سرعت بالا، زبان فارسی را تایپ می‌کند. نرم‌افزار ویراتایپ، قابل‌ِاستفاده در محیط ویندوز است.

1400/03/02
غلط‌های رایج زبانی بخش اول
غلط‌های رایج زبانی بخش اول

گاهی در حین مطالعۀ کتاب، چه کتابی که توسط مؤلف نوشته شده باشد و چه مترجم آن را ترجمه کرده باشد و یا حتی در حین سخنرانی‌ها به خطاهایی برخورد می‌کنیم که بسیار تکرار می‌شوند.

1400/03/08
غلط‌های رایج زبانی بخش دوم
غلط‌های رایج زبانی بخش دوم

در ویرایش یک زبان، استفاده از دستورالعمل خاص و یا تجویز نسخه‌ای که بتوان آن را در تمام موارد به کار برد، کار آسانی نیست. هنگامی که قصد داریم متنی را ویرایش کنیم، نیاز داریم که دربارۀ زبان موردنظرمان، هم آگاهیِ زبانی داشته باشیم و هم ذوق و شمّ زبانی.

1400/03/25
غلط‌های رایج زبانی بخش سوم
غلط‌های رایج زبانی بخش سوم

خطاهای نوعی: گروه دوم از خطاهای رایج زبانی، خطاهای نوعی هستند که به ساخت صرفی و نحوی و الگوی بیانی و طرز تعبیر و نحوه و منطق بیان مربوط می‌شود.

1400/03/26
غلط‌های رایج زبانی بخش چهارم
غلط‌های رایج زبانی بخش چهارم

در مقالۀ غلط‌های رایج زبانی بخش سوم، به انواع خطاهای نوعی ازجمله کاربرد فعل، کاربرد حرف اضافه، تعبیرهای نامناسب، ابهام، تعقید و ضعف تألیف پرداخته شد؛ در این مقاله گروه‌های دیگری از خطاهای نوعی را بررسی خواهیم کرد.

1400/04/07
زبان اوستایی
زبان اوستایی

«زبان اوستایی» زبانی است که «اوستا» کتاب دینی زردشتیان به آن نوشته شده است و برای همین این زبان را «اوستایی» نامیده‌اند. به‌جز کتاب اوستا و اثرهای وابسته به آن، هیچ اثر دیگری به این زبان در دست نیست؛ در خود کتاب اوستا هم اشاره‌ای به نام اصلی این زبان نشده و حتی کلمۀ «اوستا» نیز در متن‌های اوستایی نیامده است.

1400/04/21
زبان فارسی در دورۀ میانه
زبان فارسی در دورۀ میانه

همان‌طورکه در بحث دوره‌های زمانی زبان‌های ایرانی در مقالۀ پیشینۀ زبان فارسی بیان شد، زبان‌های ایرانی به‌صورت قراردادی به سه دوره تقسیم شده است: دورۀ ایرانی باستان، ایرانی میانه و ایرانی نو.

1400/04/24
چگونه نویسندۀ خوبی شویم؟
چگونه نویسندۀ خوبی شویم؟

این مقاله ویژگی‌های یک «نویسندۀ خوب» را بیان می‌کند؛ بنابراین اگر تمایل دارید به یک نویسندۀ ماهر تبدیل شوید، تا پایان مقاله با ما همراه باشید.

1400/05/03
درست‌نویسی
درست‌نویسی

یکی از فایده‌های درست‌نویسی، پاسداری از مرزهای زبان و فرهنگ کهن‌سال ایرانی است. اگر زبان‌ها اصالت و سلامت خویش را وادهند، پیری زودرس گریبان شما را می‌گیرد.

1400/05/13
غلط املایی
غلط املایی

خطا گاه در گفتار است و گاه در نوشتار. بخش مهمی از خطاهای گفتاری، در گویش یا شکل تلفظ کلمه‌هاست. بخشی نیز میان گفتار و نوشتار مشترک است. 

1400/05/24